ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ :Η γραπτή κληρονομιά του ρήτορα της Αριστεράς


Αγνωστα -«γνωστά»- κείμενα για τον δημοκρατικό δρόμο, την παρέμβασή του για τις αλλαγές που απαιτούνται μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981, για την άρση του σχίσματος κομμουνιστών – σοσιαλιστών

Η γραπτή κληρονομιά του ρήτορα της Αριστεράς

Το 2007 οι εκδόσεις «Εστία» εκδίδουν το βιβλίο του Λεωνίδα Κύρκου «Στιγμές». Στον πρόλογο του βιβλίου ο Λεωνίδας Κύρκος γράφει: «Πριν σωθεί τελικά το λαδάκι από το καντήλι μου…» και συνεχίζει «δεν μ’ αρέσουν οι αυτοβιογραφίες. Γι΄ αυτές, όπως και για ημερολόγια, ισχύει εκείνο που έγραψε ο ποιητής Γιάννης Δάλλας στο έξοχο βιβλιαράκι του Χρονοδείκτες: »Τα περισσότερα απολογίες αζήτητες και νάρκισσοι: φρικτά επιμύθια, πληχτική διανόηση – τα γνωστά και τα δηλωμένα»».

Το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς συνδέεται με πολλές στιγμές της πρόσφατης Ιστορίας μας. Με την ΕΠΟΝ, το ΚΚΕ και την ΕΔΑ, το 1-1-4 και το ΚΚΕ εσωτερικού. Κήρυκας της άρσης του σχίσματος κομμουνιστών – σοσιαλιστών, ένθερμος υποστηρικτής της κεντροαριστεράς, που -όπως έγραψε ο ίδιος- είναι «μια δύναμη έμπνευσης που διασύρθηκε».

Ο Εμφύλιος σημάδεψε τον ελληνικό λαό. «Η Ιστορία δεν ξαναγράφεται» είπε ο Λεωνίδας Κύρκος προσθέτοντας: «Είναι αυτή που είναι, αλλά από τα ύστερα βλέπει κανείς ότι όλα εκείνα που οδήγησαν στην τραγωδία του Εμφυλίου μπορούσαν να έχουν αντιμετωπιστεί διαφορετικά και από τις δύο πλευρές».

Με αντιφάσεις και μπρος πίσω στην πολύχρονη πορεία του, ο Λεωνίδας Κύρκος τάχθηκε υπέρ του δημοκρατικού σοσιαλισμού, της ευρωπαϊκής πορείας της Αριστεράς.

Δεινός ρήτορας της μεταπολιτευτικής αριστεράς, γνώριζε πολλά καλά ότι ο ρητορικός λόγος δεν είναι γραπτό κείμενο. Το κυριότερο ωστόσο είναι ότι διακρινόταν για το ήθος του.

Ο Λεωνίδας Κύρκος σε ομιλία του στη Βουλή, το 1965

Ο Λεωνίδας Κύρκος σε ομιλία του στη Βουλή, το 1965

«Κάποτε έλεγα γελώντας πως θα ‘θελα στον τάφο μου να χαράζονταν οι γραμμές: »Ενας από τους πιο φλύαρους Ελληνες, που όμως δεν πρόλαβε να πει ούτε μέρος από όσα ήθελε»». Αυτό σημείωνε ο Λεωνίδας Κύρκος στον πρόλογο του βιβλίου του «Ποια Αριστερά;» (εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 1987).

Αναγνώριση
Ο Λεωνίδας Κύρκος άλλες φορές επιβεβαιώθηκε, άλλες διαψεύστηκε. Ωστόσο, όπως φαίνεται, κέρδισε ένα στοίχημα που πολλοί πολιτικοί στην Ελλάδα θέλουν να κερδίσουν: την αναγνώριση της τολμηρής τους πολιτικής σκέψης, που σε συνδυασμό με τον υποδειγματικό βίο, σε καθιστούν μία από τις ξεχωριστές περιπτώσεις, όχι μόνο στο πλαίσιο της Αριστεράς, αλλά συνολικά του πολιτικού στερεώματος της χώρας.

Ανήσυχος, δημιουργικός, αναζητούσε πάντα το καινούργιο. Η στάση του ξεχώριζε τόσο από το παραδοσιακό αστικό πολιτικό προσωπικό όσο και από πολλά ηγετικά στελέχη της Αριστεράς.

Σε ομιλία που έγινε προς τιμήν του Γρηγόρη Γιάνναρου, το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς είχε πει τότε: «Οχι, η πολιτική δεν είναι βρώμικη υπόθεση…». «Μα πού θα τους βρούμε;» ρωτάνε πολλοί από τον κυρίαρχο λαό. Ε! λοιπόν ψάξτε και θα τους βρείτε».

Στην εκδήλωση που έγινε προς τιμήν του Λεωνίδα Κύρκου -με τη συμπλήρωση 85 χρόνων του- ο ίδιος απευθύνθηκε στους συγκεντρωμένους, δίνοντας απτά και με λίγα μεστά λόγια ποιος είναι…

«Δεν είμαι ο ιστορικός ηγέτης της ανανεωτικής Αριστεράς, αλλά ένας από τους ηγέτες της που εγκαινίασαν το 1968, μετά τη διάσπαση του ενιαίου ΚΚΕ, τη μακρά πορεία προς έναν σοσιαλισμό με τα ελληνικά χρώματα, με δημοκρατία και ελευθερία, με απόλυτο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και κεντρικό στόχο τη δημοκρατική και σοσιαλιστική αναγέννηση της Ελλάδας…

Σε χρόνια άνυδρα μετά τη χούντα, η ενότητα των δημοκρατικών δυνάμεων πάνω από σύνορα ήταν το πάθος μου. Και η διαπαιδαγώγηση του λαϊκού κινήματος σε μια λογική «μη βίας», αλλά συνεχούς προώθησης των κοινωνικών και πολιτικών κατακτήσεων μέσω του διαλόγου, του αμοιβαίου επηρεασμού και της συναίνεσης, της πίεσης των κοινωνικών αγώνων και της ενίσχυσης των κοινωνικών κινημάτων ήταν η στρατηγική στην οποία επέμεινα για τη διαμόρφωση νέων συσχετισμών, πάντα μέσα στο πλαίσιο της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης.

Η καλλιέργεια αυτών και άλλων πρωτοποριακών ιδεών επηρέασε το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων και εκπαιδεύει βαθμιαία την ελληνική κοινωνία. Την προετοιμάζει, έτσι, για την κατάκτηση ενός καινούργιου ποιοτικού επιπέδου, όπου μπορούν να καρπίσουν οι ιδέες της συμμετοχής των πολιτών στο κοινωνικό πολιτικό γίγνεσθαι, οι ιδέες των εναλλακτικών λύσεων διακυβέρνησης με τον σχηματισμό κυβερνήσεων συνεργασίας στη βάση μίνιμουμ κοινού προγράμματος, ώστε να μην ισχύει πια ο εκφοβισμός «ή αυτοδύναμη κυβέρνηση ή ακυβερνησία και χάος».

Αιφνιδιασμός
Και τώρα να μου επιτρέψετε να σας αιφνιδιάσω: ο πολιτικός κόσμος στο σύνολό του -με κάποιες εξαιρέσεις- βάλλεται δημαγωγικά και ασυλλόγιστα ως συνολικώς διεφθαρμένος, εγωιστής και κυνηγός προνομίων.

Λάθος. Είναι τμήμα και καθρέφτης της ελληνικής κοινωνίας. Και είναι μια πολύτιμη κρίσιμη μάζα με όλες τις αδυναμίες του, τις ανεπάρκειές του – για τις οποίες υπεύθυνος είναι ο λαός που τον εκλέγει. Και αποτελεί ο πολιτικός κόσμος, παρά τα «μείον» του (σε σχέση με το άριστο), ένα χρήσιμο εργαλείο για την προκοπή της ελληνικής κοινωνίας και την ανταπόκριση στις ελπίδες του λαού.

Τα λέω όχι από συντεχνιακή υποχρέωση, αλλά γιατί έχω βαθύ σεβασμό στις θυσίες, στον μόχθο και την ταλαιπωρία που υφίστανται οι πολιτικοί μας, άνδρες και γυναίκες, προκειμένου να ανταποκριθούν στην εσωτερική τους ανάγκη να υπηρετήσουν αυτούς που εκπροσωπούν. Και για να έχω σε συνέχεια το δικαίωμα να πω ότι η ελληνική κοινωνία αξιώνει από όλους μια νέα καλύτερη ποιότητα, ώστε να γίνονται πρότυπα μιας καινούργιας διαπαιδαγώγησης όλων μας.

Οσο για τα αρνητικά φαινόμενα, ας επαγρυπνούμε για να τα αποκαλύπτουμε με ευθύνη και ας φτιάξουμε θεσμούς και διαδικασίες που να τα αποτρέπουν. Και ας εισαγάγουμε επιτέλους στο λεξιλόγιό μας μια λέξη που αποφεύγουμε όπως ο διάολος το λιβάνι: τη λέξη έλεγχος, από τη Βουλή και τα πανεπιστήμια ως τις καθημερινές μας συμπεριφορές…»

Για τη Δημοκρατία
«Σταθερή γραμμή: Οχι υποχωρήσεις σ’ αριστερίστικες ή δεξιές πιέσεις»

Στο κείμενο που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Κομμουνιστική Θεωρία και Πολιτική» – έκδοση του ΚΚΕ εσωτερικού (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 1980) ο Λεωνίδας Κύρκος γράφει: «ποτέ πια αριστερίστικους πειρασμούς».

«?Ο δημοκρατικός δρόμος είναι για την Ελλάδα ο πιο επαναστατικός. Γιατί μέσα από τις αντιθέσεις της κοινωνίας μας, που προχωρά στο δρόμο της ανάπτυξης, αναπαράγεται αδιάκοπα η δίψα για ανανέωση, εκσυγχρονισμό, πρόοδο – κι αυτά στρατεύουν πελώριες μάζες στο δρόμο για τον σοσιαλισμό Αυτό σημαίνει ότι το ΚΚΕ εσωτερικού δεν πρέπει να αφεθεί να παρασυρθεί σε αριστερίστικους πειρασμούς, στο όνομα της βιασύνης, πίεσης ή επαναστατικής λογοκοπίας.

Για πολλά χρόνια μια ολέθρια διαπαιδαγώγηση, δίδασκε τους κομμουνιστές πως «όσο αριστερότερα τόσο καλύτερα», πως τα «αριστερά» λάθη δεν μετράνε, ενώ τα «δεξιά» είναι εγκλήματα, πως όποιος παρουσιάζεται για «αδιάλλακτος», «ασυμβίβαστος» είναι σπουδαίος επαναστάτης, ενώ όποιος αξιώνει να μετράμε τα βήματά μας αυτός είναι «δεξιός» ίσως και συμβιβασμένος…»

Μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981
Οι πέντε προτάσεις για την αλλαγή

Πέντε προτάσεις για την αλλαγή κατέθεσε ο Λεωνίδας Κύρκος λίγες μόλις ημέρες μετά την νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Οκτωβρίου το 1981. Οι πέντε προτάσεις δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό του ΚΚΕ εσωτερικού «Κομμουνιστική Θεωρία και Πολιτική». Οι πέντε προτάσεις αφορούσαν τις πολιτικές εξελίξεις και στόχο είχαν τη στερέωση και διεύρυνση της αλλαγής.

Πρώτη: Να στερεώσουμε και να βαθύνουμε την πορεία της Αλλαγής. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να εξασφαλίζεται και ανανεώνεται αδιάκοπα η συναίνεση της πλειοψηφίας του λαού μας στην πολιτική της αλλαγής.

Δεύτερη: Βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές, που θα αποδυναμώνουν την πολιτική και οικονομική ισχύ των μονοπωλίων και θα επιτρέπουν τη χρησιμοποίηση των πόρων για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής…

Τρίτη: Η εφαρμογή των μέτρων αυτών, θα πρέπει να στηριχθεί σ΄ ένα διοικητικό μηχανισμό ικανό να σπάσει τις αντιδράσεις, να εμπνεύσει την οργάνωση και να ελέγχει την απόδοση της παραγωγής.

Τέταρτη: Να διευρυνθεί η πολιτική διαδικασία. Να περάσουμε από την «πατερναλιστική Αλλαγή» στην Αλλαγή που θα στηριχθεί στην πιο πλατιά συμμαχία κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων.

Πέμπτη: Προς μια ιδιότυπη αδέσμευτη εξωτερική πολιτική Ειρήνης.

Τέλος, στο κείμενό του ο Λεωνίδας Κύρκος επεσήμανε τον κίνδυνο «να μπλεχτούμε τούτη την ώρα σε ιδεολογισμούς και να επιδοθούμε με άριστες επαναστατικές διαθέσεις σε αφηρημένες αναζητήσεις, μακριά από τις μάζες και τις διαθέσεις τους.

Η σχέση Κομμουνιστών – Σοσιαλιστών
Να δώσουμε ένα τέλος στο σχίσμα

Τον Οκτώβριο του 1983, ενώ συμπληρώνονται δύο χρόνια διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, ο Λεωνίδας Κύρκος δίνει συνέντευξη στο περιοδικό «Αριστερά Σήμερα».

Ο Λεωνίδας Κύρκος απαντά στο ερώτημα εάν έχει τελειώσει το σχίσμα κομμουνιστών-σοσιαλιστών ως εξής: » Εμείς δεν βλέπουμε πια την πραγματικότητα με τα μάτια της Τρίτης Διεθνούς και ανάγκη που γέννησε, δηλαδή την πολεμική απέναντι στη σοσιαλδημοκρατία. Εμείς μιλούμε τη γλώσσα της εποχής μας που απαιτεί να τερματιστεί το ιστορικό σχίσμα, και κομμουνιστές και σοσιαλιστές να βρουν κοινό δρόμο, και προσθέτω κοινή φόρμα, με την οποία μπορούν να προχωρήσουν για να ανταποκριθούν στις ελπίδες του λαού. Για κάποιους, τούτο είναι ένα θέμα του απώτερου μέλλοντος, για άλλους του κοντινότερου.

Και κατά τούτο η Ελλάδα μπορεί να προηγηθεί: να άρουμε το σχίσμα κομμουνιστών-σοσιαλιστών, να δώσουμε μια νέα φόρμα που θα οδηγήσει στη συνένωση των δυνάμεων, για να διαμορφωθεί εκείνο το πολιτικό σχήμα που θα ωθήσει την εξέλιξη της Ελλάδας προς τα εμπρός…».

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΟΥΤΣΙΑΣ
ptsoutsias@pegasus.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: